Trẻ mầm non có sự phát triển ấn
tượng cả về thể chất, trí tuệ, vận động hay thói quen ăn uống. Trẻ ở trong độ
tuổi này bắt đầu thể hiện được sự độc lập, ham học hỏi và khám phá thế giới
xung quanh. Đồng thời trẻ cũng đã xuất hiện những hành vi bắt chước người lớn
bao gồm cả thói quen ăn uống. Vì vậy, việc xây dựng và chăm sóc chế độ dinh dưỡng
hợp lý cho trẻ giúp trẻ có thói quen lành mạnh, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng
cho quá trình phát triển.
1. Vai trò dinh dưỡng hợp lý đối
với trẻ mầm non
Nếu như trẻ có độ tuổi từ 1 đến
3 sẽ bắt đầu biết tìm hiểu, tò mò về mọi vật và sự việc xung quanh thì khi qua
tuổi này, trẻ đã tự biết khám phá vạn vật, liên tục đặt câu hỏi tại sao cho người
lớn. Giai đoạn này trẻ bắt đầu hình thành thói quen ăn uống, các món ăn, số lượng
thức ăn...Vì vậy, nếu trẻ không được cha mẹ chăm sóc tốt về dinh dưỡng có thể dẫn
đến việc trẻ sẽ gặp nhiều vấn đề liên quan đến sức khoẻ, tình trạng dinh dưỡng,
sự phát triển cả về thể chất và trí tuệ:
• Suy dinh dưỡng được biết đến tình trạng thiếu các chất dinh
dưỡng như năng lượng, đạm hoặc các vi chất dinh dưỡng quan trọng, gây nên sự ảnh
hưởng không nhỏ tới sự phát triển của trẻ. Tình trạng này rất dễ gặp ở trẻ tuổi
mầm non nếu không được chăm sóc tốt.
• Thừa cân béo phì ngược lại với suy dinh dưỡng nhưng nó cũng
là bệnh lý gây nên do năng lượng cung cấp nhiều hơn so với năng lượng tiêu hao
khiến cho quá trình tích mỡ trong cơ thể vượt quá mức bình thường. Tình trạng này
khá phổ biến đối với trẻ sống ở thành thị và gây nên nhiều tác động bất lợi đến
sức khỏe của trẻ.
• Biếng ăn có thể được bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân chẳng hạn
như bệnh lý, thức ăn không thuộc sở thích của trẻ hoặc do ảnh hưởng của thuốc
hoặc do tâm lý...
Chăm sóc dinh dưỡng hợp lý cho
trẻ mầm non sẽ giúp trẻ phát triển tốt cả về thể chất, trí tuệ và hình thành
thói quen ăn uống tốt cho trẻ trong suốt những năm về sau này.
2. Nhu cầu thành phần các chất
dinh dưỡng cho trẻ mầm non
Chế độ dinh dưỡng cho trẻ ở
trường mầm non cần được thực hiện đảm bảo theo nhu cầu khuyến nghị. Với trẻ mầm
non nhu cầu về năng lượng khuyến nghị trung bình khoảng từ 1230 kcal đến 1320
kcal trong một ngày. Tỷ lệ chất bột đường chiếm 52% đến 60%, chất đạm chiếm khoảng
13% đến 20%, chất béo chiếm khoảng từ 25% đến 35% tổng năng lượng khẩu phần
hàng ngày.
Theo nhu cầu khuyến nghị dinh
dưỡng cho trẻ mẫu giáo thì thực đơn hàng ngày nên cung cấp đầy đủ các chất dinh
dưỡng từ các loại thực phẩm khác nhau cụ thể bao gồm: Chất đường bột có thể được
cung cấp khoảng từ 3 đến 4 chén cơm hoặc cháo đặc hoặc các món ăn tương tự. Chất
đạm có thể bao gồm khoảng 120 gam đến 150 gam thịt, cá trứng, tôm, cua... Chất
béo bao gồm 30 gam dầu, mỡ, bơ... Trái cây, rau quả khoảng 300 gam. Các loại
vitamin và khoáng chất vitamin A 1000 IU, vitamin D 400ID, canxi 500mg...
Bên cạnh chăm sóc dinh dưỡng
cho trẻ mầm non, cha mẹ cũng cần khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể
thao phù hợp để giúp trẻ có khả năng phát triển tốt hơn về cân nặng và chiều
cao. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới WHO, trẻ ở độ tuổi này cần hoạt
động thể lực cường độ vừa trở lên với các môn thể thao như bơi lội, đi bộ, chạy...
ít nhất trong khoảng thời gian 60 phút một ngày.
3. Những thực phẩm nên và
không nên sử dụng cho trẻ mầm non
Trẻ mầm non thuộc độ tuổi đang
ở trên đà phát triển nhanh cả về trí tuệ và thể chất, cha mẹ cần lưu ý rất nhiều
trong việc lựa chọn thực phẩm và theo dõi quá trình ăn uống của trẻ.
Một số loại thực phẩm nên sử dụng
cho trẻ mầm non:
• Sữa và các sản phẩm thực phẩm được chế biến từ sữa. Một ngày
trẻ cần đảm bảo đủ 4 đơn vị sữa trong đó có thể bao gồm sữa nước, sữa chua, pho
mai, váng sữa... để giúp bổ sung canxi và các chất dinh dưỡng khác cho cơ thể
trẻ.
• Rau xanh, trái cây cung cấp hàm lượng vitamin, chất khoáng và
chất xơ theo nhu cầu khuyến nghị cho trẻ. Phần lớn các trẻ ở độ tuổi này khá lười
ăn rau nên cha mẹ cần linh hoạt trong chế biến và tạo mọi điều kiện để trẻ có
thể sử dụng rau củ một cách thoải mái.
• Các chất béo lành mạnh bao gồm chất béo không no bão hoà đơn
và chất béo không no bão hoà đa như dầu thực vật, dầu oliu, bơ, phô mai... nhằm
giúp cho trẻ phát triển trí não toàn diện hơn.
Một số loại thực phẩm không
nên sử dụng cho trẻ mầm non:
• Đồ uống có gas và thực phẩm chứa nhiều đường có thể khiến cho
trẻ bị tăng cân mất kiểm soát đồng thời trẻ còn mắc các bệnh về răng miệng.
• Các loại thực phẩm ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ...
• Các món ăn quá cứng như ngô, mía, hạt bánh kẹo cứng có thể ảnh
hưởng đến hàm răng của trẻ.